Voor wie is protonentherapie?

Patiënten komen alleen in aanmerking voor protonentherapie indien sprake is van een in opzet curatieve behandeling. Indicaties voor protonentherapie zijn in Nederland onderverdeeld in de categorieën ‘standaard indicaties’ en ‘model-based indicaties’.

Standaardindicaties
Standaardindicaties zijn geaccepteerde indicaties voor protonentherapie. Voor deze indicaties geldt dat in principe alle patiënten direct voor protonentherapie kunnen worden verwezen en dat de behandeling wordt vergoed door de zorgverzekeraar.

Wij behandelen de volgende standaardindicaties:

  • Tumoren bij kinderen (het UMCG Protonentherapiecentrum is het enige centrum in Nederland waar kinderen met protonentherapie behandeld kunnen worden);
  • Schedelbasistumoren;
  • Hersentumoren met een gunstige prognose zonder mogelijkheid voor hoog-precisie bestraling (stereotactische radiotherapie) (ongeveer 5-10% komt in aanmerking voor een behandeling met protonen)
  • Hersentumoren waarbij zowel de hersenen als het gehele ruggenmerg bestraald moet worden (het UMCG Protonentherapiecentrum is het enige centrum in Nederland waar de craniospinale as met protonentherapie behandeld kan worden)

Model-based Indicaties
Patiënten met zogenoemde model-based indicaties komen niet automatisch in aanmerking voor protonentherapie. Verwijzing voor behandeling is pas mogelijk als met een planningsvergelijking kan worden aangetoond dat er (voor de individuele patiënt) sprake is van een duidelijke vermindering van gevolgschade aan gezond weefsel en dat de kans op complicaties aanzienlijk minder is.

Op dit moment kan voor de volgende model-based indicaties een planningsvergelijking worden aangevraagd:

  • Borstkanker (ongeveer 5% komt in aanmerking voor behandeling met protonen)
  • Hoofd-halstumoren (ongeveer 35% komt in aanmerking voor behandeling met protonen)
  • Longtumoren (ongeveer 20% komt in aanmerking voor behandeling met protonen)
  • Tumoren op de borstkas en in de borstholte (ongeveer 25% komt in aanmerking voor behandeling met protonen)

Wanneer biedt protonentherapie voordeel?

Protonentherapie biedt vooral voordeel bij patiënten waarbij tumoren in kwetsbare gebieden liggen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij tumoren in de hersenen, de schedel(basis) en het hoofd-halsgebied. Ook bij tumoren waar het hart en de longen worden mee bestraald, kunnen in aanmerking komen voor protonentherapie, zoals borstkanker en longkanker.

Protonentherapie kan standaard worden gegeven bij tumoren bij kinderen, bij tumoren in de schedelbasis en bij sommige hersentumoren of tumoren nabij de hersenen (bv. de hersenvliezen). Bij patiënten met hoofd-halskanker, borstkanker en longkanker moet eerst aanvullend onderzoek plaatsvinden om te kijken of u zichtbaar meer voordelen heeft van een behandeling met protonentherapie ten opzichte van een behandeling met fotonen: de planningsvergelijking. In de planningsvergelijking worden het fotonenplan en het protonenplan met elkaar vergeleken en gekeken welke bestralingsmethode in uw geval het meeste voordeel biedt. Meer informatie over protonentherapie vindt u op de pagina: Wat is protonentherapie?

Wat is een planningsvergelijking?

Om inzichtelijk te maken of protonentherapie aanzienlijk voordeel biedt ten opzichte van de reguliere bestraling met fotonen, moet altijd een planningsvergelijking worden opgesteld.  De planningsvergelijking vergelijkt het fotonenplan van het verwijzende centrum met een door ons gemaakt protonentherapieplan. Op basis van de planningsvergelijking kan het verschil in het risico op bijwerkingen worden berekend. Als dit verschil voldoet aan de criteria van het Landelijk Indicatie Protocol Protonentherapie, dan komt u in aanmerking voor behandeling met protonentherapie. Alleen wanneer uit de planningsvergelijking blijkt dat protonentherapie de beste behandeloptie is, vergoedt de zorgverzekeraar de behandeling. Uw behandelend specialist kan een aanvraag voor een planningsvergelijking doen. U kunt uw specialist altijd vragen om informatie over protonentherapie en de mogelijkheid voor een verwijzing.

Op de afbeelding naast deze tekst ziet u een voorbeeld van een planningsvergelijking.

 

Zie ook

Protonentherapie bij hoofd-halskanker

Bestraling bij patiënten met hoofd-halskanker kan gedurende de rest van het leven leiden tot problemen met slikken en een droge mond. Patiënten met een verhoogd risico op deze klachten, kunnen in aanmerking komen voor protonentherapie.