Protonentherapie bij slokdarmkanker

Als u bestraald moet worden voor slokdarmkanker, dan komt u mogelijk in aanmerking  voor een bestralingsbehandeling met protonen. Hier kunt u meer lezen over deze behandeling in het UMCG Protonentherapiecentrum, onderdeel van de afdeling Radiotherapie in het UMCG.

Wat is radiotherapie?

Radiotherapie is de behandeling van kanker door middel van bestraling. Het doel van de bestraling is het doden van kankercellen. Daarbij moeten de gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard worden. Tijdens de behandeling wordt gebruik gemaakt van straling met een hoge energie. Deze straling beschadigt het erfelijke materiaal van een cel. Waardoor deze zich niet meer kan delen en uiteindelijk dood gaat. Kankercellen zijn gevoeliger voor straling dan cellen van de gezonde omliggende weefsels. Gezonde weefsels kunnen zich beter herstellen van de stralingsschade dan kankercellen.

Download hier de brochure 'Protonentherapie bij Slokdarmkanker'

Wat is protonentherapie?

De meeste patiënten met kanker worden in Nederland bestraald met fotonen. Fotonen geven hun dosis af in het te bestralen gebied (doelgebied), maar geven ook dosis af aan omliggende gezonde weefsels. Protonen geven hun dosis nauwkeuriger af. In vergelijking met fotonen zorgen protonen hierdoor voor een lagere stralingsdosis in omliggend gezond weefsel, bij gelijkblijvende dosis in de tumor. Deze afname in dosis in gezond weefsel kan resulteren in een afname in bijwerkingen. Binnen de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie hebben de protonencentra in Nederland richtlijnen ontwikkeld over welke patiënten in aanmerking komen voor behandeling met protonen.

Wie komt in aanmerking voor protonen?

Bestraling bij patiënten met slokdarmkanker kan leiden tot problemen met het hart of de longen. Het risico hierop neemt toe naarmate de stralingsdosis in deze organen toeneemt. Bij een aantal patiënten is de stralingsdosis in deze organen met fotonen al zo laag, dat er geen extra voordeel is te verwachten van protonen.

Er zijn echter ook patiënten, waarbij de stralingsdosis in het hart of de longen met fotonen hoog is, waardoor er een verhoogd risico is op schade aan deze organen. Als dat bij u het geval is, dan kan uw behandelend radiotherapeut-oncoloog een zogenaamde planningsvergelijking aanvragen om te onderzoeken of bestraling met protonen dit risico kan verminderen.

Wat is een planningsvergelijking?

Voor de planningsvergelijking wordt het fotonenbestralingsplan en de CT-scan, gemaakt op de radiotherapieafdeling waar u onder behandeling bent, door uw radiotherapeut-oncoloog opgestuurd naar het UMCG. Daar wordt met deze gegevens ook een protonenplan gemaakt. U hoeft hiervoor niet naar het UMCG te komen. Door het protonenplan te vergelijken met het fotonenplan kan worden uitgerekend of bestraling met protonen in uw specifieke situatie van voordeel kan zijn.

Uitslag planningsvergelijking slokdarmkanker

Het UMCG streeft ernaar de uitslag van de planningsvergelijking binnen 2 dagen terug te koppelen aan uw radiotherapeut-oncoloog. Uw radiotherapeut-oncoloog bespreekt de uitslag van de planvergelijking met u. Als de uitslag van de vergelijking is dat u in aanmerking komt voor protonentherapie, dan kan uw radiotherapeut-oncoloog u doorverwijzen voor een behandeling in het UMCG Protonentherapiecentrum. Er volgt dan op korte termijn een intakegesprek met voorbereiding voor protonentherapie in het UMCG.

Naast deze tekst vindt u een voorbeeld van het verschil tussen bestralen met fotonen of met protonen bij slokdarmkanker. Het gekleurde gebied geeft het gebied aan waar een hoge bestralingsdosis komt. Met protonen komt er veel minder bestralingsdosis op het hart en beide longen waardoor het risico op bijwerkingen wordt verkleind.

De behandeling met protonen

Voorbereiding

De voorbereiding van de protonentherapie bestaat uit het intakegesprek met de radiotherapeut-oncoloog die u in Groningen zal behandelen, met aansluitend het maken van een nieuwe CT-scan. Met deze scans wordt het definitieve protonentherapieplan gemaakt. Zo nodig zal er nog aanvullend onderzoek worden gedaan. Omdat bij deze behandeling radiotherapie gecombineerd wordt met chemotherapie zal u, zo nodig, ook een intakegesprek krijgen met een medisch-oncoloog in het UMCG.

De bestraling

Het aantal bestralingen van een schedelbasistumor kan verschillen. Afhankelijk van uw persoonlijke situatie, is het aantal bestralingen 23 of 28 keer. De bestralingen vinden plaats op werkdagen, in het UMCG Protonentherapiecentrum.

Controle afspraken

Gedurende uw behandeling heeft u wekelijks een controle afspraak met uw behandelend arts op de afdeling Radiotherapie, Fonteinstraat 18 in het UMCG. Ook na ongeveer twee weken en 1 en 2 jaar na de behandeling volgen controles op de afdeling Radiotherapie in het UMCG.

Met onze 360-graden video’s kunt u het gehele protonentherapie proces op onze afdeling alvast ‘beleven’.

Reiskosten, verblijf en vergoeding

De reiskosten van en naar het UMCG worden door uw zorgverzekeraar vergoed. De kosten voor verblijf worden per 1 januari 2020 vanuit het basispakket van de zorgverzekeraar ook vergoed.

Vraag uw zorgverzekeraar voor de zekerheid naar de voorwaarden voor vergoeding van uw reis- en verblijfskosten. Als u besluit om tijdens de bestraling in de buurt van het UMCG te verblijven, dan kunnen wij u adviseren bij het vinden van een verblijf. Voor informatie hierover kunt u terecht bij de medewerker patiëntenservice. Een gesprek met deze medewerker wordt altijd gepland in aansluiting op het intakegesprek bij de radiotherapeut-oncoloog in het UMCG.

Second opinion

Als u wilt weten of u in aanmerking komt voor protonen dan kunt u ook een second opinion aanvragen in het UMCG. Wij raden u wel aan dit met uw behandelend radiotherapeut-oncoloog en uw ziektekostenverzekeraar te bespreken.

Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek

De afdeling Radiotherapie van het UMCG neemt deel aan nationale en internationale wetenschappelijke onderzoeken. Als dat voor u van toepassing is, wordt u tijdens het eerste gesprek gevraagd om hieraan deel te nemen.

Tot slot

Als u na het lezen van bovenstaande informatie nog vragen heeft over uw bestralingsbehandeling, kunt u deze stellen aan uw radiotherapeut-oncoloog of physician assistant. Op werkdagen is het UMCG Protonentherapiecentrum telefonisch bereikbaar. De medewerker overlegt zo nodig met uw behandelend arts of physician assistant. U vindt onze contactgegevens hier.

Download hier de online brochure: Protonentherapie bij slokdarmkanker.

Zie ook

Patiëntenervaringen

Wilt u meer weten over hoe het is om protonentherapie te ondergaan? Lees dan de patiëntenervaring van Janny.