Protonentherapie bij hoofd-halskanker

Als bij u hoofd-halskanker is geconstateerd waarvoor u moet worden bestraald, dan komt u mogelijk in aanmerking voor protonentherapie. Hier kunt u meer lezen over deze behandeling in het UMCG Protonentherapiecentrum, onderdeel van afdeling Radiotherapie in het UMCG.

 

Wat is radiotherapie?

Radiotherapie is de behandeling van kanker door middel van bestraling. Het doel van de bestraling is het doden van kankercellen. Daarbij moeten de gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard worden. Tijdens de behandeling wordt gebruik gemaakt van straling met een hoge energie. Deze straling beschadigt het erfelijke materiaal van een cel, waardoor deze zich niet meer kan delen en uiteindelijk dood gaat. Kankercellen zijn gevoeliger voor straling dan cellen van de gezonde omliggende weefsels. Gezonde weefsels kunnen zich beter herstellen van de stralingsschade dan kankercellen.

Download hier de online brochure

Wat is protonentherapie?

De meeste patiënten worden bestraald met fotonen. Fotonen geven hun dosis af in het te bestralen gebied (doelgebied), maar geven ook dosis af aan omliggende gezonde weefsels. Protonen geven hun dosis nauwkeuriger af. Hiermee zorgen protonen in vergelijking met fotonen voor een verlaging van de stralingsdosis in omliggend gezond weefsel, bij gelijkblijvende dosis in het doelgebied. Deze afname in dosis naar gezond weefsel kan resulteren in een afname in vroege en late bijwerkingen van de bestraling.

Wie komt in aanmerking voor protonen?

Bestraling bij patiënten met hoofd-halskanker kan gedurende de rest van het leven leiden tot problemen met slikken en een droge mond. Het risico hierop neemt toe naarmate de stralingsdosis in de slikspieren, speekselklieren en mondholte toeneemt. Bij een aantal patiënten die worden bestraald in verband met hoofd-halskanker is de stralingsdosis in deze organen met fotonen al zo laag, dat er geen voordeel is te verwachten van protonen. Er zijn echter ook patiënten, waarbij de stralingsdosis in de slikspieren, speekselklieren of mondholte met fotonen te hoog is, waardoor het risico op slikklachten en droge mond gedurende de rest van het leven hoger is. Als dat bij u het geval is, kan uw behandelend radiotherapeut-oncoloog een zogenaamde planningsvergelijking aanvragen om te onderzoeken of bestraling met fotonen dit risico kan verminderen.

Wat is een planningsvergelijking?

Voor de planningsvergelijking wordt het fotonenbestralingsplan en de CT-scan, gemaakt in het ziekenhuis waar u in behandeling bent, door uw radiotherapeut-oncoloog opgestuurd naar het UMCG. Daar wordt met deze gegevens een protonenplan gemaakt. U hoeft hiervoor dus niet naar het UMCG te komen. Door het fotonenplan te vergelijken met het protonenplan (planningsvergelijking) kan worden bepaald of bestraling met protonen inderdaad leidt tot een afname van het risico op een slikklachten of droge mond.

Uitslag planningsvergelijking

Het UMCG streeft ernaar de uitslag van de planningsvergelijking binnen 1 tot 2 dagen terug te koppelen naar uw radiotherapeut-oncoloog. Uw radiotherapeut-oncoloog bespreekt de uitslag van de planningsvergelijking met u. Als de uitslag van de vergelijking is dat u in aanmerking komt voor protonentherapie, wordt ook met u besproken of u de behandeling in het UMCG Protonentherapiecentrum wilt ondergaan. Wanneer u kiest voor protonentherapie zal uw radiotherapeut-oncoloog u verwijzen naar het UMCG en krijgt u een afspraak voor een intakegesprek en de voorbereiding voor protonentherapie in het UMCG.

De behandeling met protonen

Voorbereiding

Voor de voorbereiding van de protonentherapie zult u een afspraak krijgen voor een intakegesprek, het maken van een masker, CT , MRI en PET op de afdeling Radiotherapie in het UMCG. Het intakegesprek zal zijn met een radiotherapeut-oncoloog. Indien nodig zal er ook een gesprek met de medisch oncoloog gepland worden. Aan de hand van bovenstaande voorbereidingen wordt het definitieve protonenplan gemaakt.

De bestraling

Het aantal bestralingen kan, afhankelijk van uw persoonlijke situatie, variëren van 28-35 keer. De bestralingen vinden plaats op werkdagen, vijf tot zes keer per week, in het UMCG Protonentherapiecentrum. Gedurende uw behandeling wordt u wekelijks gezien door uw behandelend arts op de afdeling Radiotherapie in het hoofdgebouw van het UMCG. Als uw behandeling gecombineerd wordt met chemotherapie, zal deze ook in het UMCG plaats vinden.

Controle afspraken

De eerste controles vinden plaats tot 6 weken na de laatste bestraling op de afdeling Radiotherapie in het UMCG. De vervolgcontroles zullen worden afgestemd met uw eigen behandelaar.

Met onze 360-graden video’s kunt u het gehele protonentherapie proces op onze afdeling alvast ‘beleven’.

Bijwerkingen van de bestraling

Uw eigen radiotherapeut-oncoloog heeft u geïnformeerd over de bijwerkingen van fotonentherapie. De soort bijwerkingen die kunnen ontstaan bij protonentherapie zijn dezelfde als van fotonentherapie. Tijdens en kort na de bestraling kan dat zijn, vermoeidheid, huidreactie, slikklachten, droge mond, plakkerig speeksel, smaakverlies en pijn bij het slikken. Op lange termijn is de verwachting dat de kans op slikklachten en droge mond minder zal zijn dan met fotonentherapie. De behandelend arts in het UMCG zal deze bijwerkingen tijdens het intakegesprek nogmaals met u bespreken.

Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek

De afdeling Radiotherapie van het UMCG neemt deel aan nationale en internationale wetenschappelijke onderzoeken. Als dat voor u van toepassing is, wordt u gevraagd om hieraan deel te nemen. Tijdens het eerste gesprek met de behandelend arts informeert deze u, zowel mondeling als schriftelijk, over het onderzoek. Daarna kunt u aangeven of u aan het onderzoek mee wilt doen.

Reiskosten, verblijf en vergoeding

De reiskosten van en naar het UMCG worden door uw zorgverzekeraar vergoed. De kosten voor verblijf worden per 1 januari 2020 vanuit het basispakket van de zorgverzekeraar ook vergoed.

Als u besluit om tijdens de bestraling in de buurt van het UMCG te verblijven, dan kunnen wij u adviseren bij het vinden van een verblijf. Voor informatie hierover kunt u terecht bij de medewerker patiëntenservice. Een gesprek met deze medewerker wordt altijd gepland in aansluiting op het intakegesprek bij de radiotherapeut-oncoloog. U dient het verblijf in de buurt van het protontherapiecentrum wel zelf te boeken en vooruit te betalen. Overleg voorafgaand aan de behandeling met uw zorgverzekeraar wat voor u de mogelijkheden voor vergoeding zijn.

Second opinion

Als u wilt weten of u in aanmerking komt voor protonen dan kunt u ook een second opinion aanvragen in het UMCG. Wij raden u wel aan dit met uw behandelend radiotherapeut-oncoloog en uw ziektekostenverzekeraar te bespreken.

Tot slot

Als u na het lezen van bovenstaande informatie nog vragen heeft over uw bestralingsbehandeling, kunt u deze stellen aan uw radiotherapeut-oncoloog of physician assistant. Op werkdagen is het UMCG Protonentherapiecentrum telefonisch bereikbaar op telefoonnummer (+31) 050 361 2711. De medewerker overlegt zo nodig met uw behandelend arts of physician assistant.

Download hier de de online brochure

Zie ook

Patiëntenervaringen

Wilt u meer weten over hoe het is om protonentherapie te ondergaan? Lees dan de patiëntenervaringen van Fred, Janny, Geert, Nico en Michel.