Protonentherapie bij een Hodgkin of Non Hodgkin Lymfoom in de Borstkas

Heeft u een lymfoom in de borstkas? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor protonentherapie. Ongeveer 50% van de patiënten die bestraald moet worden voor een lymfoom in de borstkas, komt in aanmerking voor protonentherapie. Op deze pagina leest u alles over protonentherapie bij een Hodgkin of Non Hodgkin Lymfoom in de borstkas.

Wat is radiotherapie?

Radiotherapie is de behandeling van kanker door middel van bestraling. Het doel van de bestraling is het doden van kankercellen. Daarbij moeten de gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard worden. Tijdens de behandeling wordt gebruik gemaakt van straling met een hoge energie. Deze straling beschadigt het erfelijke materiaal van een cel. Daardoor deelt deze zich niet meer en gaat deze uiteindelijk dood. Kankercellen zijn gevoeliger voor straling dan cellen van de gezonde omliggende weefsels. Gezonde weefsels kunnen zich beter herstellen van de stralingsschade dan kankercellen. Bekijk voor een visueel beeld de infographic ‘Wat is bestraling?‘.

Download hier de brochure

Wat is protonentherapie?

De meeste patiënten worden bestraald met fotonen. Fotonen geven hun dosis af in het te bestralen gebied (doelgebied), maar geven ook dosis af aan omliggende gezonde weefsels. Protonen geven hun dosis daarentegen af in een beperkter gebied. Hiermee zorgen protonen in vergelijking met fotonen voor een lagere stralingsdosis in omliggend gezond weefsel, bij gelijkblijvende dosis in het doelgebied. Deze afname in dosis in gezond weefsel geeft mogelijk minder bijwerkingen. Binnen de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie zijn er door de protonencentra in Nederland richtlijnen ontwikkeld over welke patiënten in aanmerking komen voor behandeling met protonen. In sommige gevallen komen patiënten met een lymfoom in de borstkas in aanmerking voor protonentherapie. Op deze pagina leest u meer over protonentherapie. Daar vindt u ook video’s en een infographic.

Wie komt in aanmerking voor protonentherapie bij een Lymfoom in de borstkas?

Bestraling bij patiënten met een Hodgkin of Non Hodgkin Lymfoom in de borstkas leidt gedurende de rest van het leven mogelijk tot problemen met het hart. Het risico hierop neemt toe naarmate de stralingsdosis op het hart toeneemt. Bij een deel van de patiënten is de stralingsdosis op het hart met fotonen al erg laag. Dan is er geen extra voordeel te verwachten van protonentherapie. Er zijn echter ook patiënten met een lymfoom, waarbij de stralingsdosis in het hart met fotonen te hoog is. Daardoor neemt het risico op een hartprobleem gedurende het leven toe met 2% of meer. Als dat het geval is, kan er een planningsvergelijking worden gedaan. Zo onderzoeken we of bestraling met protonen dit risico mogelijk vermindert. Een voorbeeld van deze vergelijking ziet u rechts van deze tekst.

De behandeling van de ziekte van Hodgkin (lymfeklierkanker) bestaat vaak uit een combinatiebehandeling van chemotherapie en radiotherapie. Daarom is het streven om reeds bij de diagnose, dus voor start van de chemotherapie, een inschatting te maken van de mogelijkheden voor bestraling. En of protonen in uw situatie dus voordeel bieden.

lymfoom borstkas protonen fotonen vergelijking

Wat is een planningsvergelijking?

Voor de planningsvergelijking wordt op een CT-scan een fotonenplan gemaakt. Als protonen voordeel kunnen bieden, dan wordt op deze scan ook een protonenplan gemaakt. Door het protonenplan te vergelijken met het fotonenplan rekenen we uit of bestraling met protonen in uw specifieke situatie voordeel biedt. Deze planningsvergelijking wordt soms in eerste instantie gedaan middels een proefplanning op de scan die gemaakt wordt voorafgaand aan de chemotherapie. Deze maken we definitief op een tweede scan na de chemotherapie. Omdat de tumorgrootte na behandeling met chemotherapie veranderd is. Daardoor bestaat er een kleine kans dat de dosisverdeling van het fotonenplan dusdanig is, dat protonen niet meer van voordeel zijn. Dan zal de behandeling alsnog met fotonen plaatsvinden.

Uitslag planningsvergelijking en proefplanning

Wij streven ernaar de uitslag van de planningsvergelijking of een eventuele proefplanning binnen 2 dagen terug te koppelen aan uw verwijzend radiotherapeut-oncoloog of hematoloog. Die bespreekt de uitslag met u. Als de uitslag van de vergelijking is dat u (mogelijk) in aanmerking komt voor protonentherapie, dan wordt aan u gevraagd of u de behandeling in het UMCG Protonentherapiecentrum wilt ondergaan.

Het maken van een planningsvergelijking voor protonentherapie op een computerscherm

De behandeling

De verwijzing

Wanneer u na een positieve planningsvergelijking of proefplanning kiest voor behandeling in het UMCG, verwijst uw radiotherapeut-oncoloog u door. Ook is er de mogelijkheid om door uw hematoloog, meestal in samenspraak met een radiotherapeut-oncoloog, direct bij diagnose voor voorbereidingen en diagnostiek naar het UMCG te worden verwezen. Wij voeren de diagnostiek dan zodanig uit dat een aparte voorbereiding voor een eventuele bestraling met fotonen of protonen niet meer nodig is.

Voorbereiding

De voorbereiding van de behandeling van het lymfoom in de borstkas bestaat uit het intakegesprek met de radiotherapeut-oncoloog die u in Groningen behandelt. Aansluitend maken we een bestralingsmasker en een (nieuwe) (PET-)CT- scan. Na de chemotherapie wordt met hetzelfde masker een nieuwe (PET-)CT scan gemaakt. Met deze scans wordt het definitieve fotonenplan en, wanneer van toepassing, het protonentherapieplan gemaakt.

De bestraling van het lymfoom

Het aantal bestralingen bij een lymfoom in de borstkas varieert, afhankelijk van uw persoonlijke situatie, van 10 tot 20 keer. Dit is gelijk voor behandeling met fotonen en protonen. De bestralingen vinden plaats op werkdagen, in het UMCG Protonentherapiecentrum of op de afdeling Radiotherapie van het UMCG.

Controle afspraken

Gedurende uw behandeling heeft u wekelijks een controle afspraak met uw behandelend arts op de afdeling Radiotherapie. Dit is aan de Fonteinstraat 18 in het UMCG. Ongeveer twee weken na de behandeling volgt een nacontrole op de afdeling Radiotherapie in het UMCG. Daarna zullen de poliklinische controles afwisselend plaatsvinden bij uw radiotherapeut-oncoloog en uw hoofdbehandelaar. Dit is meestal uw hematoloog in het verwijzend centrum.

Controle afspraken na de behandeling

De uitkomsten van de behandeling met protonen worden structureel vastgelegd. U kunt voor een (multidisciplinaire) beoordeling door uw radiotherapeut en eventueel de neuroloog en de neuropsycholoog worden gevraagd naar het UMCG terug te komen. Dit vindt plaats 1x in de paar jaar. De overige vervolgcontroles zullen worden afgestemd met uw eigen behandelaar.

Met onze 360-graden video’s kunt u het gehele protonentherapie proces op onze afdeling alvast ‘beleven’.

umcg protonentherapie bestraling tumor

Bijwerkingen van de bestraling

Uw eigen radiotherapeut-oncoloog heeft u geïnformeerd over de bijwerkingen van fotonentherapie. De soort bijwerkingen die mogelijk ontstaan bij protonentherapie zijn dezelfde als van fotonentherapie. Tijdens en kort na de bestraling kan dat zijn: vermoeidheid, huidreactie en eventueel slikklachten. Op lange termijn is de verwachting dat het risico op bijwerkingen minder zal zijn dan met fotonentherapie. De behandelend arts of physician assistent in het UMCG bespreekt deze bijwerkingen tijdens het intakegesprek nogmaals met u.

Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek

De afdeling Radiotherapie van het UMCG neemt deel aan nationale en internationale wetenschappelijke onderzoeken. Als dat voor u van toepassing is, wordt u gevraagd om hieraan deel te nemen. Tijdens het eerste gesprek met uw behandelend arts informeert deze u over het onderzoek. Dat gebeurt zowel mondeling als schriftelijk. Daarna kunt u aangeven of u aan het onderzoek mee wilt doen.

Nederlandse Kankerregistratie

Wij delen patiëntgegevens met de Nederlandse Kankerregistratie (NKR). Ze gebruiken die gegevens voor wetenschappelijk onderzoek naar kanker en de behandeling ervan. Zij kunnen niet zien van wie die gegevens zijn. Meer informatie over het gebruik van die gegevens staat op de website van het Integraal Kankerinstituut Nederland. Lees ook hoe wij omgaan met uw gegevens.

Reiskosten, verblijf en vergoeding

Vraag uw zorgverzekeraar naar de voorwaarden voor vergoeding van uw reis- en verblijfskosten. Besluit u om tijdens de bestraling in de buurt van het UMCG te verblijven? Dan kunnen wij u adviseren bij het vinden van een verblijf. Voor informatie hierover kunt u terecht bij de medewerker patiëntenservice. Een gesprek met deze medewerker plannen wij altijd in, in aansluiting op het intakegesprek bij de radiotherapeut-oncoloog in het UMCG.

Second opinion

Als u wilt weten of u in aanmerking komt voor protonen dan kunt u ook een second opinion aanvragen in het UMCG. Wij raden u wel aan dit met uw behandelend radiotherapeut-oncoloog en uw ziektekostenverzekeraar te bespreken. Onze contactgegevens vindt u hier.

Download hier de online brochure ‘Protonentherapie bij een Hodgkin of Non Hodgkin Lymfoom in de borstkas’

Zie ook

Hoe gaat het met... Paula?

Paula (27) is een jonge meid, die midden in het leven staat. Begin 2019 is echter alles voor Paula veranderd: ze kreeg te horen dat ze gediagnosticeerd was met de ziekte van Hodgkin, een zeldzame vorm van lymfeklierkanker. Samen met Paula blikken we terug op de intensieve en onzekere periode van onderzoeken, chemokuren en bestralingen.